يکى از عوامل مؤثر تربيتى در آموزش و پرورش نوين، چگونگى معمارى فضاى مدرسه است. معلم، کتاب، دانش آموز، روش هاى تدريس، مديريت آموزشى و خانواده از جمله عواملى هستند که معمولاً در فرآيند يادگيرى مؤثر هستند و مورد بررسى و کندوکاو قرار مى گيرند. در حالى که در تعليم و تربيت جديد، فضاى فيزيکى مدرسه، نه تنها يک محيط خشک و بى روح و فاقد تأثير در فرآيند يادگيرى محسوب نمى شود بلکه به عنوان عاملى زنده و پويا در کيفيت فعاليت هاى آموزشى و تربيتى دانش آموزان ايفاء نقش مى کند.
به عقيده صاحب نظران تعليم و تربيت، در يک نگاه چگونگى معمارى مدارس و عناصر تشکيل دهنده آن نظير رنگ، نور، صدا، تجهيزات، حياط مدرسه و ... مى توانند در کنار ساير عوامل آموزشى و تربيتي، اثرات قابل توجهى بر فراگيران و دانش آموزان باقى گذارند. مدرسه زيبا و سرسبز، يادگيرى را آسان کرده، نشاط و شادابى را براى کودکان و نوجوانان به ارمغان مى آورد و متقابلاً مدرسه نامناسب و کثيف، تنگ و تاريک، خشک و بى روح، خمودگى و کسالت و افسردگى را براى دانش آموزان همراه دارد و بر ميزان يادگيرى و حضور فعال و با نشاط آنان در مدرسه تأثير منفى مى گذارد.
از سوى ديگر، اگر با توجه به دستاوردهاى مفيد علم ارتباطات، آموزش و پرورش را نوعى اطلاع رسانى بدانيم، در اين نگرش نيز تعليم و تربيت دانش آموزان، تنها تحت تأثير کلام معلم نيست بلکه عناصر متعدد ديگرى در انتقال پيام به آنان نقش دارند. به اعتقاد صاحب نظران اين رشته، آموزش هاى غيرکلامى و رفتار غيربيانى بيش از ساير عوامل، در انتقال پيام به فراگيران نقش دارند. بنابراين يادگيرى تنها در کلاس درس اتفاق نمى افتد بلکه در و ديوار مدرسه نيز همانند معلم و کتاب براى دانش آموزان حامل پيام هستند و با کودکان و نوجوانان سخن مى گويند. ديوارهاى بلند و ضخيم، راهروهاى تنگ و طويل، محصور بودن و زندانى شدن را القاء مى کنند، و حياط پرگل و سرسبز، کلاس هاى تميز و داراى رنگ مناسب و دلنشين، آرامش و نشاط را تلقين مى نمايند.
همچنان که کارشناسان مجرب آموزش و پرورش، با يک نگاه به فضاى فيزيکى و نظم و نظافت مدرسه، مى توانند چگونگى مديريت آموزشى و روش اداره مدرسه را ارزيابى کنند، دانش آموزان نيز به مرور زمان اين ارزيابى را نسبت به مدير و معلمان و ساير کادر آموزشى و ادارى به دست آورده و از آن تأثير مى پذيرند.
بنابراين فضاى فيزيکى مدرسه در کنار ساير عوامل آموزشى و تربيتي، حامل پيام براى دانش آموزان مى باشد و بر ميزان يادگيرى و رشد شخصيت فردى و اجتماعى و نيز تأمين بهداشت روانى آنان تأثير مى گذارد.