کاربری
کاربر گرامی به معمار فا - معماری ایران و جهان خوش آمدید . اگر این نخستین بازدید شما از سایت است , لطفا ثبت نام کنید:
Social Media Tabs
صفحه 1 از 2 12 آخرینآخرین
نمایش نتایج: از 1 به 10 از 11

موضوع: معماری ساسانی

  1. #1
    Kourosh.Kiani
    Guest

    معماری ساسانی


    معماری ساسانی اشاره به سبکی از معماری ایرانی دارد که در دوران ساسانیان به اوج پیشرفت خود رسید. از بسیاری جهات، دوره سلسله ساسانی (۲۲۴-۶۵۱ میلادی) شاهد بیشترین دستاوردهای تمدن ایرانی بوده است. همچنین سلسله ساسانی آخرین امپراتوری بزرگ ایرانی قبل از تسلط مسلمانان بوده است. در حقیقت بسیاری از آنچه بعدها به عنوان فرهنگ اسلامی، معماری، نوشتار و دیگر مهارت ها شناخته شد متعلق به ایرانیان بود که در جهان اسلام گسترده شد.

    سلسله ساسانی، همانند هخامنشی، از استان پارس سرچشمه گرفت است. آنها خود را جانشینان هخامنشیان می دانستند که بعد از دوره های هلنی و سلسله پارت برای بازگرداندن عظمت ایران تلاش می کردند. اما در معماری، با احترام به معماری ساسانی، روش آن ها را پی نگرفتند و بیش تر از معماری عیلامی که معماری بوم آورد تری ست سرمشق می گیرند. شاید دلیل آن را بتوان در عدم توانایی حکومت ساسانی در به کار بردن مصالح گران قیمت و کم یاب در ایران -سنگ و چوب که در زمان هخامنشیان از مصر و لبنان آورده می شده اند- و زیاد بودن مصالح خشتی و خاک جست جو کرد. هم چنین بناهای سنگی هخامنشی برای استحکام لازم باید روی خاک سخت دامنهٔ کوه بنا شوند اما ایرانیان بعد از حملهٔ یونانی ها به دشت نشینی عادت کرده یودند.
    رسم نوشتن روی سنگ ها (سنگ نوشته ها) در این دوره ادامه می یابد.



    امپراطوری ساسانی حکومتی بر پایهٔ ایدئولوژی و دین واحد بود که سعی داشت در تمام جنبه های زندگی انسان ها تاثیرگذار باشد. در دین زرتشتی چهار عنصر حیاتی (آب، آتش،باد و خاک) مقدس شمرده می شود و کثیف کردن آنها گناه شمرده می شود. در این میان به آتش از همه بیش تر اهمیت داده می شده، زیرا که نقش پاک کنندگی داشته است. رنگ زرد -رنگ آتش- نیز به عنوان رنگ مورد علاقهٔ ساسانیان شناخته شده  است.


    -------------- تركيب پست --------------

    بناهای شاخص؛

    معبد آناهیتا: این بنا به صورت مکعبی است کهاز سنگ های حجاری شده با ابعاد مختلف و بدون ملات به صورت دو جداره ساخته شده است. این بنا با الهام از سبک معماری دوره هخامنشی ساخته شده اسمعبد آناهیتا فاقد سقف مسطح بوده است. این معبد را در عمق ۶ متری از زمین های اطراف خود ساخته اند تا آب رودخانه شاپور به درون آن سرازیر شود. معبد بیشاپور سمبل یک پرستشگاه آب است و می توان آن را جایگاه نوازش با آب دانست. یعنی تنها عنصری از عناصر چهارگانه که به الهه ناهید منسوب است. سمبل حیوانی این ربه النوع به شکل گاو می باشد که در اطراف معبد، به صورت قرینه یکدیگر قرار گرفته است. این معبد نه تنها از نظر معماری، بلکه از نظر رعایت دستگاه های تنظیم و تقسیم و کنترل آب نیز فوق العاده  است.




    آتشکده ها: در ایران ساسانی سه آتشکدهٔ اصلی و بزرگ وجود داشته است که با سه طبقهٔ جامعهٔ اجتماعی ایران مطابقت داشته است:

    • آتش موبدان، آتورفرنبع
    • آتش ارتشیان، آذرگشسب
    • آتش کشاورزان، آتوربرزین مهر


    آتشکده آذرگشسب یا آتور گشسب معنی آن را آتش جهنده گفته اند. این آتشکده در آذربایجان قرار داشته و در قرن های پیش از فتح اعراب مهمترین مرکز مذهبی شاهنشاهی بود. این آتشکده به طبقهٔ رزمیان و سپاهیان اختصاص داشته است. مورخان و جغرافیدانان دوران اسلامی، محل آنرا در شیز، در محل تخت سلیمان کنونی می دانند که کنار دریاچهٔ کوچکی واقع شده و ۱۵۰ کیلومتر از دریاچهٔ چی چست (ارومیه) فاصله دارد.




    برج سکوت: دخمه زرتشتیان را با نام برج خاموشان و برج سکوت نیز می شناسند. این دخمه در ۱۵ کیلومتری جنوب شرقی یزد در حوالی منطقه صفائیه و روی یک کوه رسوبی و کم ارتفاع به نام کوه دخمه قرار گرفته  است.
    کارکرد این برج برای دفن جنازه ها بوده است. در گذشتهٔ دور جنازه ها را بالای برج می گذاشتند تا خوراک پرنده های شود. بعدها استخوان ها را در چاهی می ریخته اند. این کار برای جلوگیری از آلوده شدن خاک بوده  است.








  2. #2
    Kourosh.Kiani
    Guest

    پاسخ : معماری ساسانی


    شهر دایره ای: شهر گورمحلی باستانی است در شهرستان فیروزآباد، استان فارس. این شهر در اوایل قرن سوم میلادی به دستور اردشیر بابکان بنیاد شد. گور در زمان آبادانی خود، مرکز بخشی از ایالت فارس به نام کوره اردشیرخورّه بود.
    تنها عنصر شاخص باقی مانده از این شهر برجس ست که در مرکز دایرهٔ شهر قرار داشته و احتمالا بر آن آتش درست می شده. قطر دایرهٔ شهر ۴۵۰ متر بوده است.




    قلعۀ دختر: قلعه ای که روی کوه قرار گرفته و احتمالا برای دفاع از شهر گور ساخته شده بود. وحه تسمیه قلعه به معنای قلعهٔ دست نیافتنی بوده است.





    کاخ سروستان:
    کاخ سروستان را بی نظیرترین بنای دورهٔ ساسانی دانسته اند. این کاخ در زمان بهرام گور ساسانی و به دست مهر نرسی وزیر معروف او که صدرات یزدگرد اول و یزدگرد دوم را نیز عهده دار بوده ساخته شده است. گنبد روی این کاخ دهانهٔ ۱۵ متری را پوشش داده است. استفاده از ستون به شکل کمرنگ وجود دارد. ابعاد و ارتفاع نسبت به دیگر بناهای دورهٔ ساسانی انسانی تر است.

    در کاخ سروستان برای نخستین بار گنبد بر روی پلان مربعی قرار می گیرد. کاری که نیازمند گوشه سازی است و به عنصر اصلی معماری اسلامی تبدیل می شود.







    تاق خسرو: تاق کسرا نام کاخ پادشاهان ساسانی در تیسپون در ساحل خاوری رود دجله، از مهمترین و آخرین سازه های دوران ساسانیان است. طاق گهوارهای این بنا دهانه ای سی متری را پوشش می دهد، تجربه ای که تا قرن نوزدهم در شرق تکرار نشد.






    دژ فلک الافلاک: فلک الافلاک یا دژٍ شاپورخواست قلعه ای تاریخی در مرکز شهر خرم آباد است. قدمت این قلعه به دوره ساسانیان می رسد. ساسانیان شهری با نام شاپورخواست در حدود منطقه کنونی خرم آباد ساختند که بعدها ویران شد و در حدود سده هفتم هجری خرم آباد فعلی به جای آن بنا گردید. قلعه فلک الافلاک در دوره ساسانی کاربرد حکومتی و نظامی داشته و نام فلک الافلاک در دوره قاجار به آن اطلاق شده است.




    -------------- تركيب پست --------------


    از تفاوت های معماری ساسانی و معماری هخامنشی می توانی به نکات زیر به صورت خلاصه اشاره کرد.



    1. سقف های گنبدی شکل
    2. تغییر جنس مصالح
    3. دهانهٔ یزرگ شده (به خاطر تغییر جنس مصالح تیر از چوب به خاک)
    4. قوس دار شدن دهانه ها
    5. عقب نشینی پای قوس (به خاطر ملاحظات زمان ساخت)
    6. ساخت اندود گچ (در تخت جمشید سنگ های صیقل خورده وجود دارند. اما خشت و خاک را باید با اندودی پوشاند.)
    7. استفاده از ملات (در تخت جمشید تمام اتصالات غیرگیردار هستند و از ملات استفاده نشده است)
    8. در معماری ساسانی برای خنثی کردن نیروی رانشی گنبد فضاهای به اطراف بنا اضافه می شود. مثل شبستان ها و گنبدهای جانبی
    9. در معماری هخامنشی نیرو از ستون به زمین منتقل می شود، پس پی باید گسترده باشد. یعنی زمین سخت باشد.

  3. #3
    Kourosh.Kiani
    Guest

    پاسخ : معماری ساسانی


    نکته: برای تماشای عکس ها از مرورگر فایرفاکس استفاده کنید، در غیر این صورت عکس ها نادرست و با لوگوی وبلاگ نمایش داده می شوند.


    محوطه تنگاب فیروزآباد



    محوطه سد تنگاب در فاصله 88 کیلومتری جنوب شرقی شیراز و 18 کیلومتری شمال شرقی فیروز آباد، در میان حوزه آبگیری سد تنگاب واقع است. محل مذکور در 3 کیلومتری جاده ی آسفالته شیراز- فیروز آباد ودر شرق آن قرار دارد. همچنین این محوطه متصل به جاده ی شوسه بین روستاهای سیرزکان و هوتوتورک شکل گرفته است. در شمال وجنوب آن رشته کوههای طولی دشت تنگاب ودر فاصله 20 متری جنوب محوطه رودخانه ی فصلی کله مردی مشاهده می شود. این محوطه با ارتفاعی حدود 4.5 متر وبا مساحت 1500 متر مربع دارای شیب ملایمی به سمت شرق است. ، فصل اول کاوشهای نجات بخشی سد تنگاب در محوطه تنگاب انجام گرفت. فصل اول کاوش ها از تاریخ 31\6\1386 شروع و در تاریخ 12\7\1386 به پایان رسید. بعد از شبکه بندی محوطه تنگاب و نامگذاری آن با حروف الفبا و اعداد ترانشه u9 و t7 در جبهه غربی محوطه، ترانشه u13,u12,v13,v12, در مرکز محوطه وترانشه x13 ، x14 در شرق محوطه مورد کاوش قرار گرفت.
    به طور کلی در جریان کاوش های محوطه سد تنگاب، شمار زیادی از سفالینه های معمولی ودرصد کمی لعاب دار شناسایی شد.
    طی کاوش چهار نوع سفال شاخص شناسایی شد
    1.سفالینه های نخودی رنگ آمیزی شده به رنگ قهوه ای یا قرمز
    2.سفالینه های خاکستری ظریف
    3.سفالینه های نارنجی رنگ آمیزی شده با رنگ قهوه ای با قرمز
    4.سفالینه های کمیاب نخودی لعاب دار زرد
    خمره ها، تشت ها، کوزه ها، سبو ها، دیگ ها و کاسه ها جزء سفال های مکشوفه بود. 4 گروه ذکر شده جزء سفال های شاخص محلی فارس دردوره ی ساسانی هستند.
    جمع بندی و تحلیل معماری محوطه
    کاوش 2 ترانشه غرب محوطه u9 و t7، منجر به شناسایی سنگ فرشها و ستون هایی گردید. بطور کلی سنگ فرش کشف شده ترانشه u9 در ضلع غربی را می توان بزرگترین سنگ فرش تمام محوطه دانست (شکل زیر).




    با توجه به مدارک موجود، در قسمت شمالی و شرق سنگ فرش مرکزی، سنگ فرش دیگری شکل گرفته که نسبت به سنگ فرش مرکزی کوچکتر است. از اشیا جالب توجه یافت شده در سطح سنگ فرش شرقی و ضلع شرقی سنگ فرش مرکزی در ترانشه u9، مقدار زیادی میخ های آهنی در ابعاد مختلف با کلاهک مثلثی و مربع بود. علاوه بر این، قطعات شکسته نوار یا آتل آهنی بروی رابط شمالی سکوی مرکزی شناسایی شد. به نظر می رسد با توجه به فقدان فضای محصور کننده اطراف سنگ فرشها و با توجه به 2 حلقه آهنی، سنگ فرشهای مذکور دارای سقف کاذب بوده اند. از طرفی وجود 2 ستون در ترانشه u9 و ستون یافت شده در ترانشه tt7 کمی مسأله را مشکل نمود. اما با مطالعات انجام شده ودلایلی همچون 1. شناسایی کامل آوار کامل ستون 1 در ترانشه u9 2. وجود سازه سنگ و گچ که حدود 20 سانتیمتر پایین تر از سطح سنگ فرش این ترانشه است، به این نتیجه رسیدیم که ستون های ذکر شده به دوره های قدیمی تر از سنگ فرشها تعلق دارند ودر دوره های بعد این سنگ فرشها در میان ستون هاساخته اند. درکاوش ترانشه x13 فضای مستطیل شکل با کف سنگ فرش شیب دار گردیده است (شکل زیر).





    مجرای در میان دیوار شرقی منتهی به کف وجود دارد که می توان آن را کانون اصلی شیب کف اتاق محسوب نمود. کاوش های ترانشه x14، تعداد 3 اتاق را نمایان نمود که اتاق شماره ی منحصر به فرد است (شکل زیر).



    چسبیده به ضلع شرقی این اتاق بروی کف سنگ فرش آن فضای مستطیل شکل پلکانی متداخل شناسایی شد.در قسمت پایین این فضا یک لگن سفالی در محل اصلی خود کشف گردید. در ترانشه های شرق محوطه، شرق محوطه اتاق هایی در کنار هم شناسایی شد که کمک شایانی در شناخت کارکرد بناهای محوطه کرد.

    با توجه به سازه های مکشوفه در محوطه تنگاب و مقایسه آن با معماری بناهای ساسانی فیروزآباد(کاخ اردشیر،قلعه دخترف شهرگور) و مقایسه با سفالینه های شهر گور وکشف یک سکه ساسانی می توان اذغان نمود که بنا های این محوطه متعلق به اوایل دور ه ی ساسانی بوده است. دیوارهای عظیم، فضاهای متعدد، ستون های رفیع قلوه سنگ، کف های سنگ فرش، استفاده از اندود گچ بر سطح دیوار ها و وجود سازه های مرتبط با یک کارگاه تولیدی، نشان از وجود یک مجموعه ساختمانی بزرگ دارد که بدون شک با مراکز حکومتی زمان خود در ارتباط بوده است. محوطه تنگاب در دوره ی ساسانی یک جایگاه تولیدی ومکان مناسب جهت سرویس دهی به افراد خاص، در یک موقعیت خاص، مورد استفاده بوده است. یعنی مکانی همچون یک کارون سرا یا تفرجگاه حکومتی و حتی در بخش هایی از آن نیز مکانی برای زندگی کارکنان مجموعه و یا انباری در نظر گرفته شده بود.

    -------------- تركيب پست --------------


    بندیان درگز


    محوطه بندیان, در دو کیلومتری شمال غرب شهرستان درگز, در میان کوه های هزارمسجد و الله اکبر واقع شده است (تصویر زیر).





    این محوطه از بقایای سه تپه کوچک, که به فاصله کمی از یکدیگر قرار گرفته اند, تشکیل شده است. تپه میانی درسال 1369 تسطیح گردید و دیگر عنوان تپه به آن اطلاق نمی شودو این تپه براساس اطلاعات به دست آمده و با توجه به عکس های هوائی ارتفاعی برابر با دو تپه دیگر داشته است. حداکثر رتفاع این تپه ها از سطح زمین زراعی 5/2 متر است و برپایه بررسی ها آثاری از دوره تاریخی(پارت و ساسانی9 را در بر دارند. اولین فصل کاوش این محوطه از هزاره پنجم قبل از میلاد تا دوره تاریخی مس بوده است. لایه های مربوط به دوران تاریخی, سه مرحله را نشان می دهند. اما ظاهرا" لایه دوم به جهت ساخت و سازهای انجام شده و گچبری های بی نظیر, نسبت به لایه های دیگر دارای اهمیت بیشتری بوده است. تاسال 1378 از مجموعه ساخت و سازهای مربوط به لایه دوم فقط بنای نیایشگاه ان که شامل, یک تالار بزرگ ستون دار, اتاق نگهداری نذورات, آتشکده, اتاق استودان و نیز یک ایوان و فضای دایره شکل است کاوش شده بود(رهبر1378:1376). فضاهای یاد شده در مستطیلی به طول و عرض 20×21 متر جایگزین شده بودند. قرار گرفتن فضاهای چهارگوش به همراه فضاهای دایره شکل در یک مستطیل, درمعماری این دوره(ساسانیان بی سابقه است. جهت بنا نسبت به شمال 40 درجه انحراف دارد. این مساله ای است که در بیشتر بناهای دوره اشکانی و ساسانی رعایت می شده است. بنابر اضهارات کاوشگر, این نیایشگاه جزئی از یک "دستکرت" بوده است. ذکر این نکته ضروری است که اصطلاح "دستکرت – دستگرد" دارای چند معنا و مفهوم است: در ماتیکان "دستکرت" به املاک دارای کاخ و دز و دیوارهای استوار گفته می شد که به اشراف و بزرگان, به ویژه شاهنشاه تعلق داشت (لوسکایا, 1377: 290- 287). مصالح ساختمانی غالب این بنا چینه است. اما در مواردی از خشت هائی به ابعاد 10×40×40 سانتی متر استفاده شده است. بعد از اینکه ساختمان به پایان رسیده, بر روی سطح چینه ای یک لایه نازک و ظریف کاهگل قرار داده اند و سپس در جاهایی که نیاز بوده است گچبری هائی را بر روی کاهگل اجرا کرده اند.

    به منظور کف سازی تالار از گچ نیم کوب همراه با نخاله استفاده شده است. ضخامت این کف بیشتر از هفت تا ده سانتی متر نیست (رهبر, 1378: 322).
    ویرایش توسط Kourosh.Kiani : 11-13-2012 در ساعت 11:21 PM

  4. #4
    Kourosh.Kiani
    Guest

    پاسخ : معماری ساسانی

    تالار ستون دار نیایشگاه بندیان


    تالارستون دار با ابعاد 8×45×25/10, یکی از مهمترین اجزاء معماری این بنا به شمار می  آید. این تالار در شرق مجموعه قرار دارد. وروردی اصلی و عمومی که سرتاسر عرض تالار را در جهت شرق در بر می گیرد, کاملا" باز است. سقف تالار بر روی چهار ستون گچی استوار است. بر روی دیوارهای این تالار آثاری از گچ باقی مانده است که مضامین مختلفی دارد (رهبر, 1378: 319) (تصویر زیر).






    اتاق (B): محل نگهداری نذورات و مراسلات

    این اتاق در قسمت غرب تالار ستون دار قرار دارد. ورودی تالار بر اساس شیوه معماری ساسانی با طاق هلالی نشان داده شده و ارتفاع ورودی ها 180 سانتی متر محاسبه شده است.
    راهرو(C)
    این قسمت همانند راهرویی, تالار ستون دار را به آتشکده متصل می  نماید. تنها ویژگی این راهرو وجود سکوهایی در کنار دیوارها است. براساس توضیحات کاوشگر, این سکوها دور تا دور راهرو مورد نظر با ارتفاع حدود 55 سانتی متر قرار داشتند.
    اتاق(H)
    اتاق طویلی در شرق ایوان وجود دارد. کاوشگر احتمال می دهد که این مکان محلی برای استراحت موبدان, قبل یا بعد از انجام مراسم است(رهبر, 1387: 321).
    آتشکده
    در غرب تالار ستون دار و راهرو C آتشکده کوچکی قرار دارد. بنا به اظهارات کاوشگر این آتشکده یک بنای چهارتاقی بوده است (رهبر, همان: 3189). نقشه ای که کاوشگر از آن ارائه نموده, یک چهارتاقی ناقص را نشان می دهد که ایجاد گنبد بر روی آن عملا" غیرممکن بوده است. به همین دلیل برای اینکه این مجموعه مانند سایر آتشکده های ساسانی به صورت یک مربع کامل باسازی شده, و ایجاد گنبد بر روی آن به آسانی صورت پذیرد.
    اتاق استودان
    در سمت شمال آتشکده دری وجود دارد که به اطاقی به مساحت 15/5×40/2 سانتی متر راه پیدا می کند. کاوشگر معتقد است از این اتاق به عنوان استودان استفاده می شده است (رهبر, 1387:320). به دلیل نبود استخوان در داخل استودان ها (ن.ک. رهبر, همان) و حضور استودان در کنار آتشکده, به نظر می  رسد جای تحقیق و تفحص بیشتری در این زمینه وجود داشته باشد.

    فضای مدور (برشنوم گاه)
    در جنوب راهرو C, در کوچکی وجود دارد که احتمالا" ورودی اختصاصی آتشکده بوده است, که به ایوان F مربوط می  شود. سمت غرب ایوان درگاهی به عرض 90 سانتی متر, ایوان را به فضایی دایره شکل با قطر 30/5 متر مرتبط می  نماید (رهبر, همان: 321). رهبر, عنوان برشنوم گاه را به این فضا اطلاق می نماید همچنین ذکر می  نماید که به واسطه کاربرد این محل, به احتمال زیاد این قسمت فاقد سقف بوده است (رهبر, همان: 321).

  5. #5
    Kourosh.Kiani
    Guest

    پاسخ : معماری ساسانی


    کیش


    شهر کیش باستانی یا تل اوخیمیر(uhaymir) در 80 کیلومتری جنوب بغداد قرار دارد که یک شهر سومری بوده است (شکل زیر).




    این شهر در منطقه ای بوده است که وابسته به سیستم آبرسانی بوده است. استقرارهای کیش از دوره جمدت نصر(3200-290) پیش از میلاد آغاز می شود. این شهر در دوره سومری ها یکی از مراکز مهم سومری به شمار می آمد اوج پیشرفت شهر در 2600 پیش از میلاد است و پس از آن در دوره اکد از اهمیت شهر کاسته می شود. در طول اواخر سلسله یک و تمام سلسله دوم تعداد زیادی قبر در آنجا کنده شده بود در آغاز سلسله سوم نیز ساختمانهای قابل ملاحظه ای ساخته شده بود و به نظر می رسد در دوره (ایسین و لارسا)در اور 3 شهر احیا شده بود. در دوره بابل کهن و کاسی شهر کوچکتر می شود. در دوره بابل نو شهر گسترش پیدا کرد و استحکامات نظامی و دیواری بر پا شد.از دوره هخامنشی و سلوکی مدارک کمی وجود دارد و استقرارها بیشتر در حد یک روستا است. از دوره اشکانی نیز استحکامات دفاعی نادری به جای مانده است. در شمال شرقی تپه بناهای گسترده ساسانی کشف شد (شکل زیر ).



    مواد ساسانی در کیش نشان می دهد که همه مناطق پشین برای ساخت وساز رها شده اند. ساختار سنگینی از سده 4-6 میلادی ایجاد شده بود(Gibson,1972: 60).از سال 1912-1914 باستان شناسان فرانسوی کار کاوش را در کیش آغاز کردند( محمدی فر، 1389: 165) یک هیئت فرانسوی دیگر نیز از سال 1926- 1933 به سرپرستی watelinدر کیش کاوش کردند،(Gibson,1972: vii)کاوشهای کیش از سال 1923- 1933 توسط هیئت اعزامی دانشگاه آکسفورد به سر پرستی استیفن لانگدون ادامه داده شد اریک شرودر نیز از دانشگاه هاروارد در کیش کاوش کرد،(Gibson,1972: vii) (moray,1976:65)سپس موسسه آمریکایی هنر ایران به وسیله کریستین هولمز از نیویورک کار کاوش را از پاییز سال 1932در بخشهای گوناگونی از ساختمان های ساسانی در سمت شرق مجموعه ادامه داد(langdon,1933: 115)پس از یک وقفه طولانی گیبسون از سال 1980 کاوش هایی را در این محل انجام داد( محمدی فر، 1389: 165).
    محوطه های ساسانی کاوش شده به طور عمده مربوط به هیئت های اعزامی در سالهای 1930- 1931 و 1932- 1933 بود((Gibson,1972: 77
    سه مجموعه ساختمانی در کیش مربوط به دوره ساسانی در کاوش ها به دست آمده است که دو ساختمان به نظر می رسد اقامتگاه شاهی و ساختمان کشف شده دیگر، مربوط به مردم عادی بوده است (شکل های زیر).






    بخش ساسانی کیش دارای طول زیاد و عرض کمی بود که از سمت مجموعه معابد شرقی« هورساگ کالاما» به طول نیم مایل ادامه یافته بود(langdon,1933:113).

    عمارت ییلاقی شرق مجموعه کاخ
    در شرق مجموعه کاخ ساختمان دیگری کاوش شد که بزرگ بود و نقشه ی پیچیده ای داشت، اما روشن است که از کاخ ها تکلف کمتری داشت و شاید بتوان گفت که س   تگاه بوده است. دیوارهای کاوش شده در اینجا یک متر بلندی داشت (شکل زیر).



    -------------- تركيب پست --------------


    ویژگی های گچبری های کیش


    در آثار کیش خط پیرامون اشکال پر و کامل و اندکی گرد است، سطح کارها چندان پرداخت نشده و صیقلی نیست. این این ناهمواری نقاشی از نرمی مواد اولیه ای مورد استفاده قرار گرفته است؛ که در عین حال مانع شکل پذیری کامل آثار نیز می گردد( پوپ، آکرمن،1387: 800) آرایش های گچبری همانند که در ویرانه های گروهی از خانه های شخصی یا کوشک ها پیدا شده است، یا در تیسفون آنها را از زیر خاک در آورده اند شباهت های فراوانی با گچبری های کیش و دامغان دارند(کمبریج، 1380: 575). در کیش نقشمایه های برگ خرما، نواری، خطوط انتزاعی،نقش مو(تاک)، نیلوفر آبی، دسته های برگ، برگ خرمای چهار پر، شمسه، نیم برگهای کنگری، خوشه های سه گانه بلوط و ... به دست آمده است شکل های زیر).










  6. #6
    Kourosh.Kiani
    Guest

    پاسخ : معماری ساسانی


    کاخ دامغان

    در فاصله 200 متری جنوب غربی تپه حصار بقایای بنایی از دوره ساسانی یافت شد که اشمیت آن را کاخی از این دوره می داند( تصویر زیر).



    متاسفانه امروزه از این بنا جز چند پاره دیوار و بقایای تکه تکه شده کف گچی آن بر جا نمانده است. این بنا متشکل است از یک تالار ستوندار ، یک اتاق اصلی در پشت تالار ، یک فضای باز جلوی تالار ، و دست کم چهار اتاق در شمال و غرب اتاق اصلی است. کاخ دامغان از یک مدخل ایوان دار تشکیل شده بود که به رسم یاد بود ساخته شده و به اتاق گنبد داری منتهی می گردید که پشت آن اتاقکی قرار گرفته است ولی طاق ایوان عادی نبود، بلکه مثل اتاقهای دراز سروستان طاق تکیه بر ستونهای قطور دیوارها داشت (هرمان،1373، 122). ایوان مرکزی سرسرای گسترده ستونداری با طاق قوسی بود که بر شانه جرزهای گرد بزرگ سوار بود، طاقها در اینجا نیز مانند سروستان احتمالا" جرزها را به دیوارهای جانبی متصل می کردند اتاق چهار گوش سنتی آن سوی این ایوان را که احتمالا" گنبد دار بود چهار طاق باز بزرگ که همان وضع و حالت کلاه فرنگی ایوان کرخه را پدیده می آوردند احاطه کرده بودند (کمبریج1380, 574) (شکل زیر).




    -------------- تركيب پست --------------



    معماری ساسانیان


    -------------- تركيب پست --------------

    چال ترخان

    تپه ساسانی چال ترخان در 10 کیلومتری جنوب غربی ری واقع شده است. وقتی آقای مایلز امریکائی با اشمیت در پیرامون چشمه علی، جستجوی ری ساسانی را می کرد و در دیداری با محیط طباطبایی از این نکته تاریخی آگاه شد، سال بعد توانست در چال ترخان آثار کاخ بهرام‏ گور را بدست آورد که گچبریهای آن در موزه های آثار باستانی‏ محفوظ است) محیط طباطبایی، 1351: 11). تپه یا قلعه عشق آباد به وسعت حدود 80×80 متر و به ارتفاع حدود 12 متر از سطح دشت است که به صورت قلعه ای با چهار برج با خشت های 10×40×40 و 10×20×20 سانتی متر روی مصطبه ای خشتی قرار گرفته است. پنهای باروها در پایین به سه متر می رسد که در قسمت هایی از خشت های 15×50×50 سانتی متری نیز استفاده شده است، محوطه داخلی قلعه در بالا به کلی درهم ریخته و برج ها و باروها نیز در بیشتر قسمت ها تخریب شده اند. قلعه عشق آباد در دوره اسلامی نیز مورد استفاده قرار گرفته است که آثار این دوره را به صورت خشت های 7×21×21 سانتی متر در بخش شرقی قلعه می توان مشاهده کرد (تصویرهای زیر).







    در سطح قلعه (تپه) عشق آباد، به تعداد انگشت شمار سفال های بدون لعاب ساده آجری و نخودی و سفال های لعابدار به رنگ های سبز و آبی اوایل دوره اسلامی پراکنده است. قلعه عشق آباد را می توان با آثار مشابه دیگر در محدوده شهر ری نظیر قلعه طالب آباد و قلعه کامین (قلعه سرخ) حکیم آباد که از نظر مصالح و سبک معماری نزدیک به هم هستند در ارتباط دانست. در حدود یکصدمتری شمال قلعه عشق آباد آثار معماری به صورت حصاری از خشت های 10×40×40 سانتی متری بر جای مانده که تالاری ستون دار به وسعت در حدود 20×30 متر را محصور کرده است، در طول تالار آثار سه ستون آجری در یک ردیف که با آجرهای 7×30×30 سانتی متری و ملات ساروج با پی از سنگ لاشه به فاصله 10 متر از هم ساخته شده اند بر جای مانده است، قطر دایره ستون ها 210 سانتی متر (تصویر 14) بوده و آجرها به صورت نره چین روی دو رگ آجر خفته چین در پیرامون دایره کار شده اند سطح دایره نیز با آجر فرش شده است. عکس های هوایی بر جای مانده از عملیات پاکسازی و پلان حفاری، ستون ها را در دو ردیف سه تایی نشان می دهند که در مجموع، این تالار دارای شش ستون کامل بوده که احتمالا مجددا در زیر خاک مدفون شده اند.


    بقایای آثار گچبری چال ترخان که بعضی از آنها اینک زینت بخش گالریهای موزه ایران باستان است، غنی ترین گنجینه آثار گچبری ساسانی را به ما عرضه می دارد. در این آثار، نقش های متنوع و گونا گونی به صورت خشت های مربع، نقوش سه گانه هندسی، گیاهی، حیوانی، نقش شکارگاه، و صحنه های مختلف شکار – که بعدها این شیوه در هنر اسلامی رواج یافته – نقش برجسته های گچی از حیوان و انسان، نقش بهرام در حال شکار و یکی دیگر ازپادشاهان ساسانی را که سوار بر اسبی نشان می دهد (تصویرهای زیر).







    همچنین نقش آناهیتا و نقش زن بر روی چند خشت مربع، آرایش مختلف مو و گردن بندی بر گردن یا آرایش گل لوتوس را شاهد باشیم. از مجموع این آثار چنین بر می آید که هنرمندان بر روی کلیه قسمت های دیوار و سقف و ورودیها و همچنین ستونها از تزئینات گچی استفاده کرده و به منظور ایجاد تنوع، ستونها را به فرم های مختلف گچ اندود کرده اند و این به سبب قطر زیاد ستونها بوده است و خالی از ظرافت نیست، که به مدد نقش های هنرمندانه این ضخامت را به ظرافت تبدیل نموده اند که بعدها این سبک در مساجد اسلامی رونق بسیار یافت.( انصاری، 1365: 342).

    بر روی گچبری چال ترخان، بر روی شاخه ای از درخت تاک، پرنده ای شبیه عقاب یا کبک دیده می شود و اطراف آن نقش گل و بوته و انار نیز در هر دو اثر موجود به چشم می خورد(انصاری، 1365: 328- 330). در آثار کاخ چال ترخان بر روی گچبری های ستون قصر، معمولا فضاهای خالی را با موتیف های تزئینی گیاهی پر کرده اند. از جمله نقش های تکراری که در گچبری ساسانی بکار گرفته می شود، طرحهای مربوط به دایره ها و منحنی هاست که می توان گفت نقش اصلی را در این دوره به عهده دارند و در تداوم موتیف های اشکانی بکار برده شده اند؛ معمولا این نوع موتیف به صورت پیچک های مو و در بعضی قسمت ها به شکل ویرگول ظاهر می شوند که در مرکز نقش چلیپا و یا صلیب شکسته منحنی و دایره شکل به اندازه های گوناگون، گاهی ساده و گاه توپر به شکل حلقه های زنجیر، بکار گرفته شده اند و گاهی نیز شبیه به گل های لوتوس، متن میانی گچبری را در بر می گیرند. (شکل 7) در این دوران کمتر نقش کثیر الاضلاع به چشم می خورد، لیکن طرحهای مربع و مستطیل شکل که به عنوان قاب گچبری استفاده شده و حاشیه ها را در بر می گیرد، فراوان است(انصاری، 1365: 327).نقش مایه های گچبری های چال ترخان را در بافته های ساسانی نیز می توان یافت(یار شاطر، 1380: 648)

  7. #7
    مدیرکل
    تاریخ عضویت
    Jan 2013
    محل سکونت
    شیراز
    نوشته ها
    4,250
    تشکر
    6,172
    تشکر شده 8,135 بار در 3,111 ارسال
    نوشته های وبلاگ
    4
    میزان امتیاز
    10
    Array

    پاسخ : معماری ساسانی

    بررسی معماری دوره ی ساسانی
    یکی از عناصر تمدن و مدنیت معماری است. معماری عنصری است زنده و پویا که در جریان زمان قرار دارد، بنابراین معماری هر مقطع تاریخی بی تأثیر از معماری مقطع تاریخی قبل از خود نیست و بر مقطع تاریخی بعد از خود نیز تأثیر می گذارد. معماری اسلامی- ایرانی نیز مطمئناً بی تأثیر از معماری دوره ی ساسانی نبوده است. بنابراین برای شناخت سبک و نوع معماری اسلامی – ایرانی شناخت مختصر معماری ساسانی لازم به نظر می رسد.

    معماری دوره ی ساسانی از ویژگی های گوناگونی برخوردار است و از سبک های مختلفی ریشه گرفته است. سبک ها و تکنیک هایی که از دوره ی اشکانیان ریشه و آغاز گرفته بود و در معماری ساسانی نیز نفوذ کرد، ساختمان های اصلی معماری اسلامی همانند دوره ی هخامنشیان کاخ های شاهنشاهی بود که اصرار داشتند، عظمت و قدرت شاهنشاهی خود را نشان دهند. با مشاهده و بررسی بناهایی که از آن دوره باقی مانده می توان به این نتیجه رسید که سازنده های آنها به دنبال بیان افکار و عقاید آن دوره بودند.

    برجسته ترین اثر باقی مانده از دوره ی ساسانیان طاق کسری است. این بنا که در عراق امروزی واقع شده نمونه ی چشمگیری از یک ایوان ساسانی است که روی نمای طاق، ردیف هایی چند طبقه ایی شامل رواق های کم عمقی تعبیه شده که ستون های چسبیده به دیوار آن ها را مشخص می سازد (پوپ،69:1365) همچنین برای مشخص کردن عناصر معماری ساسانی از کاخ بیشاپور که به هنگام پیروزی شاپور بر والرین امپراطور روم به فرمان او ساخته شده، یادی کرد که به نظر دکتر پوپ یک مجموعه بنای توسعه یافته ایی است از نوع ساختمان های ایوان دار که تالار بار آن اتاق بزرگی دارد و سقف آن را، گنبد ی بلند تشکیل می دهد (پوپ 1365:72).

    بنای دیگری از آن دوره باقی مانده است، کاخ بهرام پنجم در سروستان است که در این بتا در هر طرف ایوان مرکزی جبهه ی شرقی، ایوان کوچکتری است که راه ورود به اتاق گنبد دار مرکزی را تأمین می کند. در گوشه های شمال غربی عمارت اطاق های گنبد دار کوچک تری است دیوار جنوبی اطاق گنبد دار مرکزی، به یک ایوان جانبی خارجی که از ایوان اصلی جبهه ی شرقی کوچک تر است را می یابد (پوپ،1365:73).

    کاخ دامغان نیز دارای یک ایوان ورودی بزرگ بوده که در پشت آن اطاق چهار گوش گنبد دار دیده می شود. گنبد بر روی چهار جرز بزرگ که شکل نامنظمی دارند قرا گرفته، قسمت گنبد دار در داخل اطاق بزرگ تر اصلی قرار دارد (پوپ،1365:76). ظاهراً این کاخ ستون هایی دارد که در امتداد اضلاع ایوان مرتب شده که به نگه داشتن طاق ایوان کمک می کنند. این بناها که به عنوان محل اقامت شاهان مورد استفاده قرار می گرفت، نشان دهنده ی عظمت شاه بود. در واقع، شاهان ساسانی با فرمان دادن به ساختن انواع بناهای سلطنتی به دنبال نشان دادن قدرت خود به آیندگان بودند، پرستشگاه ها نیز از جمله بناهای ساسانی است که تعدادی از آن ها باقی مانده است. یکی از خصوصیات معماری آن دوره ساخت چهارطاقی هایی بود که از آن به عنوان آتشکده استفاده می شد (متدین،86:1378). مانند چهار طاق نیاسر
    این آتشکده ها معمولاً اطاق بزرگ چهار گوشی بود که در وسط هر ضلع یک ورودی قوس دار قرار دارد.
    با مطالعه ی بناهای باقی مانده از دوره ی ساسانی می توان خصوصیاتی مشترکی برای آنها در نظر گرفت مانند موارد زیر:
    گنبد: به نظر گدار، قدیمی ترین گنبد ایرانی که تابه حال شناخته شده گنبد کاخ اردشیر در فیروزآباد است. این گنبد بر روی دیوارهای خیلی ضخیم بنا شده است (گدار،250:1340).

    چهارطاق: فضا و عنصری معماری است که هم به صورت مستقل (به عنوان آتشکده)و هم به صورت ترکیب با برخی دیگر از فضا ها و عناصر معماری مورد استفاده قرار می گرفت؛ جهار طاق یا قوس تشکیل شده که روی اضلاع یک مربع به گونه ایی پیوسته با یکدیگر و با پایه هایی مشترک ساخته می شدند پوششی گنبدی روی آن قرار می گرفت (سلطان زاده،129:1378). باید گفت چهار طاقی هایی که به منظور نیایشگاه مورد استفاده قرار می گرفت معمولاًدارای در ورودی در جبهه ی شرقی بود که نیایش کنندگان از طریق دو درگاه که در جرز های شمالی و جنوبی موجود بود به تالار طواف هدایت شوند (قراخانی،13:1363).


    ایوان: در دوران پارت ها ایوان به عنوان یکی از عناصر معماری مورد استفاده قرار می گرفت.
    تالار: که معمولاً به عنوان محلی برای بار عام و میهمانی های شاهان مورد استفاده قرار می گرفت.
    طاق های نیم دایره، طاق های هلالی، طاق های بیضی شکل سایر عناصر تشکیل دهنده ی معماری ساسانی می باشد. علاوه بر آن در دوره ی ساسانیان سازندگان بناها گاهی برای پوشانیدن ابنیه های خود از طاق های نیم استوانه ایی استفاده می کردند (زکی،51:1320).

    به طور کلی باید گفت معماری ساسانی ادامه دهنده ی معماری دوران قبل از خود بود که راه تگاملی خود را می پیمود. کاخ های ساسانی و آتشکده های باقی مانده به خوبی نشان دهنده ی وضعیت سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و مذهبی آن دوره هستند که نماد قدرت و ثروت محسوب می شوند. از نظر سبکی تقریباً آن آثار، سبک یکسانی را دنبال می کردند در اکثر بناها گنبد و اتاق مرکزی که گنبد را بر فراز آن برافراشته اند وجود دارد، همچنین اتاق هایی در اطراف آن که در برخی بناها به عنوان تالار بار عام مورد بهره برداری قرار می گرفت. گنبد را معمولاً بر روی پایه های چهارگوش یا در برخی آتشکده ها شش گوش قرار می دادند. با حضور اسلام سبک معماری ساسانی از میان نرفت منتها با لباس و اندیشه ی جدیدی، به راه خود ادامه داد.

    کاربر زیر به خاطر ارسال مفید Hamed Mohammadpor از ایشان تشکر کرده است:

    maniya (09-05-2014)

    از تمام معماری های این شهر کثیف و وحشی
    تنها لبه های تیز و برنده ی جغرافیای اتاق تاریکم و گلدسته های بلند غربت ام را می بینم
    اما ...
    لبخند بزن...
    برآمدگی گونه هایت...
    توان آن را دارد که امید رفته را باز گرداند،
    گاه، قوسی کوچک، میتواند.... معماری یک سازه را عوض کند!
    ...
    معماری واقعیتی است از جنس زندگی
    ما باید بتوانیم جـهـان ِ خـــــاص خود را بیافرینیم!

  8. #8
    مدیرکل
    تاریخ عضویت
    Jan 2013
    محل سکونت
    شیراز
    نوشته ها
    4,250
    تشکر
    6,172
    تشکر شده 8,135 بار در 3,111 ارسال
    نوشته های وبلاگ
    4
    میزان امتیاز
    10
    Array

    پاسخ : معماری ساسانی

    معماری ساسانی
    از زمان ساسانیان بناهای زیادی به شیوه ی پارتی به جای مانده است. ساسانیان خود را از اعقاب هخامنشیان و پارسیان می دانستند و همواره به عظمت و اعتلای ایران و قدرت و اعتبار خود فکر می کردند. دین ساسانیان زرتشتی بود و به خاطر احترام به آتش بناهایی مخصوص آتشکده می ساختند و آتش مقدس را در آن نگهداری می کردند. 2- آتش گاه معروف از این دوره باقی مانده که شعله هایی از آن را به چهار ضلعی های محلی و کوچک تر جهت عبادت عموم منتقل می کردند. آتشکده ها در این دوره به عنوان نماد و سمبول معماری ساسانی در زمینه های معماری در توسعه گنبد و قرار دادن آن بر روی گوشواره و ساختن طاقهای عظیم بدون قالب بود. تقسیم موقتی وزن های زیاد به قالب های ساختمانی، تمرکز دادن بار روی نقاط ثابت جداگانه (مانند کاخ سروستان) و استفاده ی عالی از طاقهای هم عرض، همگی زمینه را جهت تحولات معماری در آینده و به خصوص اسلام آماده نمود. از مهمترین بناهای دوران ساسانی بدین موارد می توان اشاره نمود:
    قلعه دختر: این قلعه در نزدیک فیروز آباد فارس بر تپه ای مرتفع توسط اردشیر بنا گردید. این کاخ در زمانی ساخته می شود که هنوز حکومت ساسانی تشکیل نشده است.
    دیوارهای خارجی قلعه بارو مانند و مرتفع بوده و ستونهایی چهارگوش در درون دیوارها به کار رفته است. این کاخ در سه طبقه ساخته شده و در سه طرف حیاط مرکزی اطاق های چهارگوش با سقف هلالی تعبیه شده است (تصویر 55)

    (تصویر 55)
    کاخ فیروز آباد: بعد از ساخت قلعه دختر، اردشیر دستور ساخت این کاخ را می دهد که با انگیزه های سیاسی و به جهت غلبه بر «اردوان پنجم» آخرین پادشاه اشکانیان ساخته می شود و در همین کاخ خود را علیه اردوان آماده می کند. طول نما 60 متر و دهانه ی طاق بزرگ مرکزی 13 متر است. دو ایوان مستطیل در دو سمت ایوان مرکزی قرار گرفته که در هر کدام سه اطاق چهارگوش گنبددار واقع است و از قدیمی ترین گنبدهای شناخته شده ی ایرانی است (تصویر 56).


    (تصویر 56)کاخ بیشاپور: نزدیک کازرون بوسیله ی شاپور اول ساسانی بعد از پیروزی بر «والرین» امپراطور روم در سال 260 میلادی بنا می گردد. این کاخ یک مجموعه بناست دارای یک ارگ سلطنتی و «تالار موزاییک» که با موزاییک های بسیار بزرگ تزیین یافته است، گچ بری ها دارای تنوع زیاد است که می توان مادر تمام گچبری های ایران نامید. این کاخ نمونه ی خوبی از بناهای ایوان دار است. تالار بارعام اطاق بزرگی به وسعت 500 متر مربع است که گنبدی به ارتفاع 25 متر دارد. در هر ضلع اطاق سه ایوان قرار دارد.
    در بالای همین کاخ «معبد آناهیتا» برای نگهداری آب از سنگ تراش خورده و سنگ لاشه ساخته شده است (تصویر 57).

    (تصویر 57)
    آتشکده های ساسانی: آتشکده ها و پرستش گاه های ساسانی در سراسر امپراطوری پراکنده بوده اند، 2 نوع آتشکده وجود داشته، یکی مخصوص «موبدان» جهت نگهداری آتش مقدس که مخفی بوده اند و آتشکده های دیگر که در معرض دید عموم بوده اند. ساختمان آتشکده ها عبارت بودند از «گنبدی بر روی گوشواره ها و بر بالای چهارپایه ای بزرگ که طاق نماهایی آنها را به یکدیگر می پیوستند». از نمونه های خوب آتشکده می توان به «آتشکده ی نیاسر» در نزدیکی کاشان احتمالاً مربوط به قرن دوم میلادی اشاره نمود (تصویر 58).

    (تصویر 58)
    از دیگر چهارطاق ها می توان به چهار طاقی «خرم دشت» در کاشان، چهار طاقی «برزو» در اراک و چهار طاقی «فراشبند» در فارس اشاره نمود.
    کاخ خسرو: این کاخ در «قصر شیرین»، با حالتی درون گرا به خاطر وضعیت اقلیمی منطقه و بر فراز ارتفاعی مصنوعی که به وسیله ی پلکانی (مانند تخت جمشید) صفه را با سطح باغ مرتبط می کند بنا شده است. دارای دو محل «اندرونی» و «بیرونی» است که در امتداد یک محور طولی قرار گرفته اند. خصوصیت ویژه این بنا امکان توسعه و گسترش آن براساس طرحی از پیش تعیین شده است.
    «ایوان مدائن» یا «طاق کسری» یا «کاخ تیسفون»: از بناهای مهم شیوه ی پارتی است که احتمالاً در زمان شاهپور اول در نیمه دوم سده ی سوم میلادی ساخته شده است. مهم ترین قسمت این ایوان، مدخل ورودی آن است که به شکل ایوان عریض مرتفع رو به خارج ساخته شده است. در پشت این ایوان تالار مستطیل شکل واقع شده است و طاق بزرگ هلالی قسمت مرکزی را پوشانده است (تصویر 59).

    (تصویر 59)
    کاخ سروستان: این کاخ در سروستان فارس واقع بوده و بنایی کوشک مانند است. کاخ دارای حیاط مرکزی بوده و در اطراف حیاط فضاهای گوناگون با ابعاد و اندازه های مختلف و عملکردنهای خاص قرار داشتند.
    با این که این کاخ شبیه کاخ فیروز آباد است ولی آزادی بیش تر و قرینه سازی کمتری در این بنا مشاهده می شود (تصویر 60).

    (تصویر 60)
    تخت سلیمان: محوطه ی باستانی تخت سلیمان در دره ی عمیقی مابین «بیجار» و «میاندوآب» در شهرستان «تکاب» قرار دارد. مجموعه بر روی صفه ای طبیعی به ارتفاع 20 متر بنا شده است. بنا با حصاری بیضی شکل با 28 برج دفاعی مخروطی به ارتفاع 14 متر محصور شده است. دارای 2 دروازه ی شمالی و جنوبی است. دریاچه ای در وسط مجموعه قرار دارد که آب آن از کف دریاچه می جوشد.
    در جبهه ی شمال غربی، کاخ «خسرو دوم» با ایوان رفیع از آجر قرمز و ملات ساروج ساخته شده است. منابع تاریخی وجود آتشکده ی «آذر گشنسب» را در این محل تایید می کنند که توسط خسرو اول و دوم ساخته شده است (تصویر 61)

    (تصویر 61)
    طاق بستان: آثار طاق بستان در 5 کیلومتری کرمانشاه و در کنار چشمه ای واقع شده است که به جایگاه چشمه ی مقدس معروف بوده است. این طاق از دو ایوان تو رفته تشکیل شده است و به قرن پنجم میلادی مربوط می شود (تصویر 62).

    (تصویر 62)

    منبع مقاله :
    حسینی، سید رضا، (1348)، هنر و معماری ایران و جهان، تهران: مارلیک، چاپ دوم، (1388)


    کاربر زیر به خاطر ارسال مفید Hamed Mohammadpor از ایشان تشکر کرده است:

    maniya (09-05-2014)

    از تمام معماری های این شهر کثیف و وحشی
    تنها لبه های تیز و برنده ی جغرافیای اتاق تاریکم و گلدسته های بلند غربت ام را می بینم
    اما ...
    لبخند بزن...
    برآمدگی گونه هایت...
    توان آن را دارد که امید رفته را باز گرداند،
    گاه، قوسی کوچک، میتواند.... معماری یک سازه را عوض کند!
    ...
    معماری واقعیتی است از جنس زندگی
    ما باید بتوانیم جـهـان ِ خـــــاص خود را بیافرینیم!

  9. #9
    مدیرکل
    تاریخ عضویت
    Jan 2013
    محل سکونت
    شیراز
    نوشته ها
    4,250
    تشکر
    6,172
    تشکر شده 8,135 بار در 3,111 ارسال
    نوشته های وبلاگ
    4
    میزان امتیاز
    10
    Array

    پاسخ : معماری ساسانی

    رقيب زيباترين شهرهاي دنياي باستان




    شهر بيشاپور حدود دويست هکتار وسعت دارد و در فاصله 23 کيلومتري شمال غربي شهر کازرون شيراز قرار دارد. بنابر آگاهي هايي که در مرکز شهر بر روي دو ستون يادبود نوشته شده، اين شهر در زمان شاپور اول (272-241 ميلادي) دومين پادشاه ساساني و توسط يک معمار سوري بنام «اپساي» ساخته شده است.
    صرف نظر از اينکه خاستگاه دولت ساساني سرزمين فارس بوده، آب فراوان، هواي مساعد، زمين هاي حاصلخيز، چشمه ها و موانع طبيعي و قرار گرفتن در مسير جاده شاهي، باعث شد شاپور پس از پيروزي بر والرين (امپراطور روم) اين محل را براي بناي شهري که نام خود را بر آن نهاد، انتخاب کند.
    اين شهر در کنار شهرهايي همچون استخر، داراب گرد، شهر گور از مهمترين شهرهاي استان فارس در عهد ساساني بوده و تا زمان سلطنت بهرام دوم رونق خود را حفظ کرد، اما پس از آن به علت توجه پادشاهان ساساني به غرب قلمرو خود «تيسپون» رونق آن کمتر شد. با ورود اعراب به ايران به تدريج رونق و آبادي از اين شهر رخت بربست و به جاي آن کازرون کنوني رونق مي يابد اما در هر حال بيشاپور همچنان به حيات خود ادامه مي دهد، به طوري که در قرون سوم تا پنجم هجري قمري اين شهر مورد ستايش مورخان و جغرافي دانان بزرگي چون استخري، ابن بلخي و... قرار گرفته است.
    مشخصات شهر بيشاپور

    شهر تاريخي بيشاپور با موهبتي که طبيعت زيباي جلگه شاپور در دست سبز کازرون و رودخانه با صفاي چشمه ساسان در اختيار آن گذارده بود و با استفاده از فرمها و موتيف هاي تمدنهاي ديگر در امر هنري و تزييني و بر اساس و خواست و روياهاي بزرگ شاهي، چنان با دقت طراحي و اجرا شده که با زيباترين و ثروتمندترين شهرهاي دنياي متمدن آن زمان مانند انطاکيه عروس زيباي شهرهاي بيزانس (روم شرقي) رقابت مي کرد و حتي بهتر از آن بود.
    شهر بيشاپور بر اساس طرحي جديد (هيپوداموس) به صورت مربع مستطيل ساخته شده و تا قرن هفتم هجري قابل سکونت بوده است و دو خيابان شمالي- جنوبي و شرقي- غربي، شهر را به چهار قسمت تقسيم کرده و هر کدام از اين خيابانها به يکي از دروازه هاي شهر راه داشته است. دروازه اصلي شهر در ضلع غربي بوده که امروز بقاياي پل آن موجود است. اين شهر از چهار طرف محافظت مي شده است. در ضلع شمالي قلعه دختر و ديوار برج مانند، در ضلع غربي رودخانه شاپور در ضلع شرقي و جنوبي، خندق از شهر محافظت مي کرده است.
    * ارگ سلطنتي که بناهاي شاخص دوره ساساني مثل معبد آناهيتا، تالار شاپور، ايوان موزاييک، کاخ والرين و ستون هاي يادبود و... را شامل مي شود.
    * قسمت عامه نشين شهر که بخش وسيعتر شهر را شامل مي شود و در برگيرنده خانه هاي مسکوني، اماکن عمومي مثل حمام، کاروانسرا، بازار و... مي شود.
    معرفي آثار تاريخي بيشاپور

    جايگاه نذورات (ستونهاي يادبود)

    اين ستونها در حاشيه خيابان شرقي- غربي که از مرکز شهر مي گذرد و خيابان شمالي و جنوبي را قطع مي کند قرار دارد. بر روي اين دو ستون کتيبه اي به خط پهلوي اشکاني و ساساني وجود دارد که در واقع سند تاريخي شهر سازي بيشاپور است. تنديسي از شاپور اول در ميان اين دو ستون وجود داشته است که متاسفانه با گذشت زمان از بين رفته است. ارتفاع اين ستونها از کف تا انتها به حدود 9 متر مي رسد.
    تالار تشريفات

    تالار بزرگ تشريفات در جنوب شرقي معبد آناهيتا قرار گرفته است. مساحت آن 781 مترمربع است. شايد بتوان آن را در رديف اولين و بزرگترين آثار معماري گنبددار زمان ساساني محسوب کرد. اين تالار مرکب از چهار ايوان متقابل و متقارن است که بر فراز آن گنبدي شلجمي شکل که 25 متر ارتفاع داشته قرار دارد. صحن مرکزي تالار به صورت مربع شکل بوده و اين بنا داراي 64 طاقچه است.
    معبد آناهيتا

    با توجه به قداست و اهميت آب در آيين زرتشت و در بين آرياييها، معابدي براي نيايش و ستايش آب ساخته شد که معبد آناهيتا (الهه آب) يکي از مهمترين آنها به شمار مي آيد.
    بناي مبد آناهيتا در بيشاپور نه تنها از نظر معماري بي نظير و فوق العاده است، بلکه از لحاظ رعايت دستگاههاي تنظيم و تقسيم کننده و کنترل جريان آب نيز نظير نداشته است و شايد فقط بتوان آن را با معبد ناهيد استخر مقايسه کرد.

    براي ايجاد چنين پرستشگاه بزرگي محوطه اي با ابعاد خاص در عمق زمين خاکبرداري شده تا آب رودخانه شاپور که در فاصله 250 متري اين مکان قرار دارد انشعابي از آن به درون اين بنا جاري شود.
    نحوه ورود و خروج آب در اين معبد تابع نظم و ترتيبي خاص بوده که حتي المقدور آب معبد پاک و تازه باشد و به همان اندازه که آب از سه طرف وارد مي شود از مجراي سه گانه به تدريج و غير محسوس به زمين فرو مي رود. دقت و رعايت چنين امري براي گردش آب، اهميت و احترام خاص مذهبي و توجه به نياي فرشته آب را در آن زمان کاملاً نشان مي دهد. با توصيفي که به عمل آمد معلوم مي شود که در اين مکان نوازش و بازي با آب و نيايش آب بيش از هر چيز ديگري مورد توجه بوده است.
    غار شاپور

    غار شاپور در انتهاي تنگ چوگان و در چهار کيلومتري شهر بيشاپور مهمترين پايتخت ساسانيان در ارتفاع 800 متري از سطح زمين قرار دارد و دهانه آن حدود 30 متري مي باشد. در دهانه اين غار مجسمه شاپور قرار گرفته است و به همين دليل اين غار به نام شاپور معروف شده است. مجسمه شاپور با وجود گذشت 1700 سال کماکان پا برجا مي باشد و تنها مجسمه باقي مانده از دوران باستان است که حدود 6 متر ارتفاع دارد و حاصل تراشيده شدن ستون سنگي موجود در غار مي باشد. بعد از گذشت سالها کماکان سر اين مجسمه سالم مي باشد ولي دو دست آن شکسته اند. اين مجسمه در اثر وزن زيادش واژگون شده بود که در سال 1336 توسط ارتش در جاي خود قرار گرفت. اين مجسمه، شاپور را به صورت ايستاده نشان مي دهد.
    ايوان موزاييک

    دو ايوان موزاييک در شرق و غرب تالار وجود دارد که طرحهاي موزاييک کف آن بي نهايت زيبا است. افزون بر آن تمامي تالار با گچ بري هاي بسيار زيبا و هنرمندانه از نقوش گل و گياه، نقشهاي هنري و انساني با يک نوع گل تزيين شده است. رنگ موزاييک ها سفيد، سياه، سبز، قرمز، زرد و لاجوردي و داراي طرح ها و تزيينات جالب است. تصاوير موزاييک افرادي را نشان مي دهد که منسوب به خانواده شاهي و طبقات ممتاز شهر بيشاپور بودند. در اين تصاوير زنان تاج باف، و مردان و زنان اشرافي نشان داده شده است. و نيز شکل فرشته، مرغ و درخت با حاشيه بسيار زيبا، با موزاييک نقش شده است. اين موزاييک ها که از ارزشمندترين و نفيس ترين آثار به دست آمده از شهر بيشاپور است، زينت بخش موزه هاي لوور پاريس و موزه ايران باستان تهران است.
    نقوش شهر باستاني بيشاپور

    نقش اول (سمت چپ رودخانه شاپور)

    اين نقش برجسته که بزرگترين نقش برجسته دوره ساساني است، به مناسبت پيروزي شاپور بر والرين (امپراطور روم) و در پنج رديف حجاري شده است. در سمت چپ سپاهيان ايران به طور منظم حجاري شده و در سمت راست اسراي رومي مشغول آوردن هدايا به دربار شاپور هستند.
    نقش دوم (سمت چپ رودخانه شاپور)

    بهرام دوم سوار بر اسب ديده مي شود در حالي که دست بر شمشير دارد و يکي از سرداران ايراني در مقابل او قرار دارد. تازيان باديه نشين نيز در حال آوردن هدايا (اسب و شتر) ديده مي شوند.
    نقش سوم (سمت چپ رودخانه شاپور)

    اين نقش مربوط به پيروزي شاپور دوم (ذوالاکتاف) بر ياغيان و شورشيان مي باشد که در دو رديف حجاري شده است. سمت چپ بزرگان ايراني در حالي که دست خود را به نشانه احترام بلند کرده اند ديده مي شوند، در وسط نقش شاپور دوم بر روي تخت نشسته، در حالي که يک دست بر گرز و دست ديگر بر شمشير دارد. سمت راست شورشيان و ياغيان که دست بسته هستند به حضور شاه مي رسند. در مرکز نقش شاپور بزرگتر از ديگران سوار بر اسب نشان داده شده است.
    نقش چهارم (سمت چپ رودخانه شاپور)

    اين نقش مربوط به مراسم تاجگذاري بهرام اول است. در سمت راست بهرام اول سوار بر اسب در حال گرفتن فر ايزدي مي باشد. اين نقش، تنها نقش برجسته کتيبه دار در تنگ چوگان است که به خط پهلوي ساساني در بالاي سر بهرام نقش شده و در زير پاي وي نقش دشمن او حجاري شده است.
    نقش پنجم (سمت راست رودخانه شاپور)

    پيروزي شاپور اول بر والرين (امپراتور روم) را نشان مي دهد. شاپور سوار بر اسب و والرين در مقابل اسب شاپور به نشانه تسليم زانو زده است. نقش شاپور در اين نقش محو شده اما چهره والرين که زانو زده ديده مي شود.
    منبع: نشريه اطلاعات هفتگي- شماره 3400


    کاربر زیر به خاطر ارسال مفید Hamed Mohammadpor از ایشان تشکر کرده است:

    maniya (09-05-2014)

    از تمام معماری های این شهر کثیف و وحشی
    تنها لبه های تیز و برنده ی جغرافیای اتاق تاریکم و گلدسته های بلند غربت ام را می بینم
    اما ...
    لبخند بزن...
    برآمدگی گونه هایت...
    توان آن را دارد که امید رفته را باز گرداند،
    گاه، قوسی کوچک، میتواند.... معماری یک سازه را عوض کند!
    ...
    معماری واقعیتی است از جنس زندگی
    ما باید بتوانیم جـهـان ِ خـــــاص خود را بیافرینیم!

  10. #10
    مدیرکل
    تاریخ عضویت
    Jan 2013
    محل سکونت
    شیراز
    نوشته ها
    4,250
    تشکر
    6,172
    تشکر شده 8,135 بار در 3,111 ارسال
    نوشته های وبلاگ
    4
    میزان امتیاز
    10
    Array

    پاسخ : معماری ساسانی

    دوره ساسانیان

    ساسانیان مذهب زرتشت را رسمیت بخشیدند و هنری پدید آوردند كه از حیث عظمت با هنر روم و بیزانس برابری می كرد و گاه بر آن برتری داشت حتی پس از فتوحات اعراب، آنچه به عنوان هنر اسلامی از آن یاد می شود از هنر ساسانی متاثر بوده است.
    بهترین شیوه طاق زدن بر بناهای مربع شكل، در معماری ایرانی و حتی معماری غربی متعلق به ساسانیان است. هنر معماران آن دوره پوشاندن فاصله های وسیع با مواد سخت بوده است، بعضی از اصول معماری ساسانی بود كه راه را برای ترقی معماری «گوتیك» در اروپا باز كرد.
    در مجموعه هنر معماری این دوره، یگانگی و پیوند خاصی دیده می شود كه اساس معماری گنبد است و ایوان، طاق نماها، اتاق ها و طاق های گهواره ای كه اغلب در اطراف یك یا چند حیاط قرار گرفته اند، هنرهای گچبری، موازییك كاری و نقاشی دیواری، تزیینات بناهای ساسانی را شامل می شوند. در تنوع آثار ساسانی تاثیر همسایگان به خوبی آشكار شده است. از جمله تصاویر موزاییكی كه از كاخ فیروزآباد به دست آمده، به روش رومیان موزاییك شده است. در این موزاییك ها تصاویر بسیاری از نوازندگان و انسان های دیگر به سبك ایرانی نقاشی شده اند. از دیگر تزئینات این دوره باید به حجاری های سنگی ساسانیان اشاره كرد. حجاری های این دوره در نوع خود بی نظیرند، مانند نقوش حجاری شده طاق بستان در كرمانشاه و نقش رستم.
    به طور كلی، معماری عهد ساسانی براساس معماری سنتی و برای نواحی خشك مركزی و شرقی ایران پدید  آمده بود. بدین معنی كه در بناهای ساسانی اعم از كاخ ها و آتشكده ها، پوشش  های گنبدی و ساختن ایوان های دارای طاق ضربی و چهار طاق های مخصوص آتشكده، متداول و اساس معماری آن زمان بوده است. تعدادی از بناهای ساسانیان كه بقایای آنها به جای مانده است مانند كاخ های فیروزآباد، كاخ سروستان در فارس و ایوان مداین در تیسفون، ایوان كرخه در خوزستان، همچنین آتشكده هایی با نام های «تپه میل» حد فاصل تهران و ورامین، آتشكده نیاسر در كاشان، آتشكده آذرگشسب در تخت سلیمان و چهار قاپی در قصر شیرین تا حد زیادی وضع معماری را در دوره ساسانیان آشكار می كنند.میان شیوه معماری پارتی و ساسانی در بنیاد ساختمان ها چنان همبستگی و نزدیكی وجود دارد كه هنوز گروهی از صاحبنظران در انتساب پاره ای از آثار به دست آمده به این دو دوره دچار تردیدند. به طور نمونه، در انتساب كاخ مداین در تیسفون به یكی از این دو دوره هنوز اظهار نظر قطعی نشده است.

    2 کاربر به خاطر ارسال مفید Hamed Mohammadpor از ایشان تشکر کرده اند:

    ali1368 (09-05-2014),maniya (09-05-2014)

    از تمام معماری های این شهر کثیف و وحشی
    تنها لبه های تیز و برنده ی جغرافیای اتاق تاریکم و گلدسته های بلند غربت ام را می بینم
    اما ...
    لبخند بزن...
    برآمدگی گونه هایت...
    توان آن را دارد که امید رفته را باز گرداند،
    گاه، قوسی کوچک، میتواند.... معماری یک سازه را عوض کند!
    ...
    معماری واقعیتی است از جنس زندگی
    ما باید بتوانیم جـهـان ِ خـــــاص خود را بیافرینیم!

صفحه 1 از 2 12 آخرینآخرین

اطلاعات موضوع

کاربرانی که در حال مشاهده این موضوع هستند

در حال حاضر 1 کاربر در حال مشاهده این موضوع است. (0 کاربران و 1 مهمان ها)

کلمات کلیدی این موضوع

مجوز های ارسال و ویرایش

  • شما نمیتوانید موضوع جدیدی ارسال کنید
  • شما امکان ارسال پاسخ را ندارید
  • شما نمیتوانید فایل پیوست کنید.
  • شما نمیتوانید پست های خود را ویرایش کنید
  •  
درباره ما

تارنمای معمار فا با هدف ارتقاء سطح دانش و فرهنگ ایرانیان و خدمت رسانی به هم میهنان گرامی با عنوان "مرجع تخصصي معماري و معماران ايران" در پنجم اسفند 1391 ایجاد گردیده است.
از لحظه تولد تاکنون معمار فا همواره سعی در بکارگیری شیوه های مدیریتی جدید و خدمات نوین داشته است . معمار فا مفتخر است که شما دوستان عزیز را به همراه دارد.

دوستان ما
لینک های مفید
ابزار ها
بارگذاری مجدد کد امنیتی مندرج در تصویر را وارد کنید: